შავ-თეთ­რი ფო­ტო
19 დეკემბერი, 2014
1606
print

ნო­დარ ლა­და­რია

 რამ­დე­ნი­მე დღის წინ სა­ქარ­თ­ვე­ლოს პრე­მი­ერ მი­ნის­ტ­რის სი­მამ­რ­მა... იქ­ნებ ასე­თი და­საწყი­სი ვინ­მეს არა­სე­რი­ო­ზუ­ლად მო­ეჩ­ვე­ნოს, მაგ­რამ მე ნამ­დ­ვი­ლად არ ვი­ცი, რა თა­ნამ­დე­ბო­ბა უჭი­რავს ამ ადა­მი­ანს დღეს, ამის და­ზუს­ტე­ბა მე­ზა­რე­ბა, ხო­ლო წარ­დ­გე­ნის ეს ფორ­მა, რო­გორც მგო­ნია, ყვე­ლა­ზე სტა­ბი­ლურ იდენ­ტი­ფი­კა­ცი­ას შე­ი­ცავს. მაშ ასე, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს პრე­მი­ერ მი­ნის­ტ­რის სი­მამ­რ­მა, თა­მაზ თა­მა­ზაშ­ვილ­მა "იმე­დის კვი­რას­თან" ინ­ტერ­ვი­უ­ში გა­ნაცხა­და, რომ ისე­თი ინ­ტე­ლექ­ტუ­ა­ლი, რო­გო­რიც ბი­ძი­ნა ივა­ნიშ­ვი­ლია, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ილია ჭავ­ჭა­ვა­ძის შემ­დეგ არ ჰყო­ლია.

ბუ­ნებ­რი­ვია, ამ სიტყ­ვებ­მა ერ­თობ ემო­ცი­უ­რი რე­აქ­ცია გა­მო­იწ­ვია სა­ზო­გა­დო­ე­ბა­ში. გაჩ­ნ­და აზ­რი, რომ ასე­თი შე­უ­რაცხ­ყო­ფა ილი­ა­სათ­ვის ფი­ლი­პე მა­ხა­რა­ძის შემ­დეგ არა­ვის მი­უ­ყე­ნე­ბია, რომ ილი­ას კი­დევ ერ­თხელ ეს­რო­ლეს და ა. შ. ასე­თი რე­აქ­ცია გან­პი­რო­ბე­ბუ­ლია იმით, რომ ჩვენ­ში რე­ა­ლო­ბას უპი­რა­ტე­სად ერ­თი სქე­მით გა­ნი­ხი­ლა­ვენ და აღ­წე­რენ. ამ სქე­მა­ში ორი კა­ტე­გო­რიაა: საკ­რა­ლუ­რი და პრო­ფა­ნუ­ლი. თე­ო­ლო­გი­ას აქ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა არა აქვს, უბ­რა­ლოდ, პრო­ფა­ნულ სივ­რ­ცე­ში მეტ-ნაკ­ლე­ბად თა­ვი­სუფ­ლად მოძ­რა­ობ, საკ­რა­ლურ­ში კი მო­წი­წე­ბა გმარ­თებს, ფეხ­შიშ­ვე­ლი და ქუდ­მოხ­დი­ლი უნ­და შეხ­ვი­დე. გა­სა­გე­ბია, რომ ილია ჭავ­ჭა­ვა­ძე ერ­თ­გ­ვა­რი საკ­რა­ლუ­რი შა­რა­ვან­დე­დის მა­ტა­რე­ბე­ლი უნ­და იყოს სა­ჯა­რო სივ­რ­ცე­ში აზ­რის გა­მომ­თ­ქ­მე­ლი თი­თო­ე­უ­ლი ქარ­თ­ვე­ლი­სათ­ვის, მი­უ­ხე­და­ვად იმი­სა, აღი­ა­რებს თუ არა ილი­ას კა­ნო­ნი­კურ წმინ­და­ნო­ბას.

ცალ­კე სა­კითხია, რომ რე­ა­ლო­ბის ამ­გ­ვა­რი აღ­ქ­მა, ცო­ტა არ იყოს, არ­ქა­უ­ლია. შუა სა­უ­კუ­ნე­ებ­ში ის მარ­თ­ლაც დო­მი­ნან­ტუ­რი იყო. ვინც ამ სქე­მას არ­ღ­ვევ­და, თა­ნამ­დებ იყო სას­ჯე­ლი­სა - ასე მო­ითხოვ­და სო­ცი­ა­ლი­ზა­ცი­ის მა­შინ­დე­ლი წე­სი. ახა­ლი დრო­ის და­საწყი­სი­დან კი რე­ა­ლო­ბა იმ­დე­ნად გარ­თულ­და და გამ­დიდ­რ­და მათ­თ­ვის, ვი­საც მის მი­მართ შე­მოქ­მე­დის პო­ზი­ცია ეჭი­რა და არა მომ­ხ­მა­რებ­ლი­სა, რომ პრო­ფა­ნულ-საკ­რა­ლუ­რის დი­ხო­ტო­მია საკ­მა­რი­სი არ აღ­მოჩ­ნ­და. სა­ჭი­რო გახ­და ახა­ლი კა­ტე­გო­რი­ე­ბის შე­მო­ღე­ბა და პირ­ვე­ლი, რი­თაც აღი­ნიშ­ნა ახა­ლი ეპო­ქის დად­გო­მა, მთელ ევ­რო­პა­ში თან­და­თა­ნო­ბით გან­ხორ­ცი­ელ­და მკრე­ხე­ლო­ბის დეკ­რი­მი­ნა­ლი­ზა­ცია. საკ­რა­ლუ­რის "შებღალ­ვას" მი­ე­ცა ადა­მი­ა­ნის პი­რა­დი არ­ჩე­ვა­ნის სტა­ტუ­სი და მო­ეხ­ს­ნა სო­ცი­ა­ლუ­რი საფ­რ­თხის ფუნ­ქ­ცია.

რა თქმა უნ­და, საკ­რა­ლუ­რი სივ­რ­ცე ამით არ და­ცა­რი­ე­ლე­ბუ­ლა, უბ­რა­ლოდ მი­სი შიგ­თავ­სი შე­იც­ვა­ლა. მაგ­რამ და­ვუბ­რუნ­დეთ თა­მა­ზაშ­ვი­ლის შემ­თხ­ვე­ვას.

საქ­მე ისაა, რომ არც თა­მა­ზაშ­ვილს და­ურ­ღ­ვე­ვია საკ­რა­ლუ­რი სივ­რ­ცე. ში­ნა­გა­ნად მი­სი სიტყ­ვე­ბი (თუ და­ვუშ­ვებთ, რომ ადა­მი­ა­ნუ­რად გულ­წ­რ­ფე­ლია) სწო­რედ ილი­ას მი­მართ პი­ე­ტე­ტით იყო გამ­ს­ჭ­ვა­ლუ­ლი. ეს პი­ე­ტე­ტი რომ არა, ივა­ნიშ­ვი­ლის გვერ­დით არ მო­იხ­სე­ნი­ებ­და. წარ­მო­ვიდ­გი­ნოთ ადა­მი­ა­ნი, რო­მელ­საც აქვს ში­ნა­გა­ნი მო­ტი­ვა­ცია, მად­ლი­ე­რე­ბა და პა­ტი­ვის­ცე­მა გა­მო­ხა­ტოს მი­სი ოჯა­ხის მფარ­ვე­ლი­სა და კე­თი­ლის­მ­ყო­ფე­ლის მი­მართ. ამ მო­ტი­ვა­ცი­ის ბუ­ნე­ბა­სა და წარ­მო­შო­ბის ის­ტო­რი­ას მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა არა აქვს. გან­სა­ხილ­ველ ფრა­ზა­ში მთა­ვა­რი სიტყ­ვა არის "ინ­ტე­ლექ­ტუ­ა­ლი".

გა­ვიხ­სე­ნოთ, რო­გო­რი შურ­ნა­რე­ვი, მაგ­რამ მო­რი­დე­ბუ­ლი ინ­ტო­ნა­ცი­ით წარ­მოთ­ქ­ვამ­დ­ნენ ხოლ­მე რა­ი­კო­მის მე­ო­რე მდივ­ნე­ბი სიტყ­ვას "დი­სერ­ტა­ცია". ან ამა­ყი სი­დედ­რე­ბი - სიტყ­ვას "დო­ცენ­ტი" (ვა­რი­ან­ტი - "მეც­ნი­ერ-მუ­შა­კი"). არ ვი­ცი, გა­ე­გე­ბა თუ არა ბ-ნ თა­მა­ზაშ­ვილს სიტყ­ვა "ინ­ტე­ლექ­ტუ­ა­ლის" აზ­რი, მაგ­რამ აშ­კა­რაა, რომ ტერ­მი­ნი მის­თ­ვის აღ­სავ­სეა და­დე­ბი­თი კო­ნო­ტა­ცი­ით. ეს ტერ­მი­ნი გა­მო­ხა­ტავს ყვე­ლა­ფერს იმას, რაც "მე არა მაქვს", მაგ­რამ "თქვენ გაქვთ და მა­ინც არ გეს­მით ჩე­მი". უფ­რო მოკ­ლედ რომ ვთქვათ, თა­მა­ზაშ­ვილ­მა შე­ა­ფა­სა ივა­ნიშ­ვი­ლი ტერ­მი­ნით, რო­მე­ლიც, მი­სი გა­გე­ბით, ყო­ვე­ლი­ვე კე­თილ­სა და აღ­მა­ტე­ბულს მო­ი­ცავს. მაგ­რამ, აბა, შე­ფა­სე­ბა გა­ნა შე­ფა­სე­ბაა, თუ კონ­ტექსტს ვერ აღ­წერს და ვერ ით­ვა­ლის­წი­ნებს? კონ­ტექ­ს­ტის გათ­ვა­ლის­წი­ნე­ბა ნათ­ქ­ვამს ობი­ექ­ტუ­რო­ბის გან­ც­დით ავ­სებს. სწო­რედ ამ ფუნ­ქ­ცი­ას ას­რუ­ლებს ილია ჭავ­ჭა­ვა­ძე.

ის ჩვენ­თ­ვის პლი­უს უსას­რუ­ლო­ბაა, რო­გორც ამ­ბო­ბენ მა­თე­მა­ტი­კო­სე­ბი. ან, და ეს შე­და­რე­ბა უფ­რო ზუს­ტი იქ­ნე­ბა, "თეთ­რი წერ­ტი­ლია", რო­გორც იტყ­ვი­ან ფო­ტოგ­რა­ფე­ბი - ანუ ფო­ტო­სუ­რათ­ზე ის მცი­რე არე, რო­მე­ლიც ას­პ­რო­ცენ­ტი­ა­ნი თეთ­რით არის გა­მო­ხა­ტუ­ლი და მთე­ლი გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბის ტო­ნა­ლურ სტრუქ­ტუ­რას გან­საზღ­ვ­რავს. დი­ახ, ჩვენ­თ­ვის, ილია ჭავ­ჭა­ვა­ძე მრა­ვა­ლი მი­მარ­თუ­ლე­ბი­თა და აზ­რით ას­რუ­ლებს თეთ­რი წერ­ტი­ლის როლს. საქ­მე ისაა, რომ ზუს­ტად ასე­ვეა თა­მა­ზაშ­ვი­ლის­თ­ვი­საც: მან შე­სა­და­რებ­ლად მო­იყ­ვა­ნა თეთ­რი წერ­ტი­ლი, ყვე­ლა­ზე ნა­თე­ლი არე იმი­ტომ, რომ, რო­გორც ჰგო­ნია, სწო­რედ ამ არეს­თან შე­და­რე­ბა და­არ­წ­მუ­ნებს ყვე­ლას, რომ ბი­ძი­ნა ივა­ნიშ­ვი­ლის სა­ხე არა­ნაკ­ლებ კაშ­კა­შაა.

ახ­ლა კი და­ვა­ნე­ბოთ თა­ვი თა­მა­ზაშ­ვი­ლის სიტყ­ვე­ბის ფორ­მა­ლურ გან­ხილ­ვას და ჩავ­ს­ვათ ისი­ნი ჩვენს თა­ნა­მედ­რო­ვე ის­ტო­რი­ულ კონ­ტექ­ს­ტ­ში. ამი­სათ­ვის კი, რა­თა რე­ა­ლო­ბა ყვე­ლა­ზე უფ­რო კონ­ტ­რას­ტუ­ლად და მკა­ფი­ოდ გა­მოჩ­ნ­დეს, დაგ­ვ­ჭირ­დე­ბა ტო­ნა­ლუ­რი ჰის­ტოგ­რა­მის (მად­ლო­ბა ციფ­რულ ფო­ტოგ­რა­ფი­ას!) მე­ო­რე უკი­დუ­რე­სო­ბა - შა­ვი წერ­ტი­ლი. ეს შა­ვი წერ­ტი­ლი არის - მე­პა­ტი­ოს მეც­ნი­ე­რუ­ლად არა­კო­რექ­ტუ­ლი გა­მოთ­ქ­მა - სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში დღეს გა­მე­ფე­ბუ­ლი სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვი ცნო­ბი­ე­რე­ბა.

ჩვე­ნი სი­ნამ­დ­ვი­ლის გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბა სა­ზო­გა­დო­ებ­რივ ცნო­ბი­ე­რე­ბას უნ­და გა­ვუს­წო­როთ მარ­ცხ­ნი­დან, ილია ჭავ­ჭა­ვა­ძეს კი მარ­ჯ­ვ­ნი­დან. რა გა­მო­ვა? გა­მო­ვა ის, რომ თა­მა­ზაშ­ვი­ლი სავ­სე­ბით ადეკ­ვა­ტუ­რია. რა­ტომ? იმი­ტომ რომ ბი­ძი­ნა ივა­ნიშ­ვი­ლის პირ­ვე­ლი ინ­ტერ­ვიუ მა­ეს­ტ­როს ეთერ­ში, ზუს­ტად ის, სა­დაც მან სრუ­ლი­ად სა­ქარ­თ­ვე­ლოს გუ­ლუხ­ვად და­აფ­რ­ქ­ვია თავ­ზე "მენ­ცა­რის" სუ­ლი­ე­რი სიმ­დიდ­რე და შეგ­ვახ­სე­ნა მჭა­დის სა­ხე­ლი, ბევ­რად უფ­რო გავ­ლე­ნი­ა­ნი აღ­მოჩ­ნ­და ქარ­თ­ვე­ლე­ბის­თ­ვის, ვიდ­რე ილია ჭავ­ჭა­ვა­ძის პუბ­ლი­ცის­ტურ თხზუ­ლე­ბა­თა კორ­პუ­სი; "ბუტ­კის" ანეკ­დოტ­მა უფ­რო მე­ტი სა­ლა­პა­რა­კო სა­ბა­ბი მი­ა­ნი­ჭა ერს, ვიდ­რე სკო­ლა­ში ნას­წავ­ლ­მა "კა­კო-ყა­ჩაღ­მა", ხო­ლო "სა­მარ­თ­ლი­ა­ნო­ბის აღ­დ­გე­ნის" კონ­ცეფ­ცი­ამ და, რაც მთა­ვა­რია, მის­მა გან­ხორ­ცი­ე­ლე­ბამ ბევ­რად უფ­რო დი­დი შთა­ბეჭ­დი­ლე­ბა მო­ახ­დი­ნა ხალ­ხ­ზე, ვიდ­რე სახ­რ­ჩო­ბე­ლის წინ მდგო­მი პეტ­რეს თვით­გ­ვე­მით აღ­სავ­სე მო­რა­ლი­ზა­ცი­ამ. და ამ ვი­თა­რე­ბა­ში ყვე­ლას თა­ვი­სი წვლი­ლი აქვს: გაკ­ვე­თი­ლის გეგ­მე­ბის წე­რით თვა­ლე­ბა­მო­ღა­მე­ბულ ქარ­თუ­ლის მას­წავ­ლებ­ლებ­საც და იმა­თაც, ვი­საც "ოთა­რა­ანთ-ქვრივ­ზე" სე­რი­ო­ზუ­ლი ლა­პა­რა­კი ეთა­კი­ლე­ბათ, მაგ­რამ ჭკუ­ას კარ­გა­ვენ თა­ნა­მედ­რო­ვე "არ­ტ­ზე". მარ­ცხ­ნივ და მარ­ჯ­ვ­ნივ, ზე­მოთ და ქვე­მოთ მი­მარ­თულ ძალ­თა და ნე­ბა­თა ტოლ­ქ­მე­დი ისე­თი აღ­მოჩ­ნ­და, რომ "მენ­ცა­რის" სიბ­რ­ძ­ნემ და­უბ­რ­კო­ლებ­ლად მი­აღ­წია უმაღ­ლე­სი პო­ლი­ტი­კუ­რი ძა­ლა­უფ­ლე­ბის ნიშ­ნულს და დღემ­დე არ ტო­ვებს მას.

ჯერ კი­დევ არ ვი­ცით, რა გვე­ლის, ოდეს ეს უდი­დე­სი ინ­ტე­ლექ­ტუ­ა­ლი ნიც­შეს კითხ­ვას და­ას­რუ­ლებს, მაგ­რამ დარ­წ­მუ­ნე­ბუ­ლი ვარ, ადა­მი­ა­ნის შე­სა­ხებ და­წე­რილ­მა მის­მა წიგ­ნ­მა დღის ნა­თე­ლი მარ­თ­ლაც რომ იხი­ლოს, მას ბევ­რად მე­ტი სა­ზო­გა­დო­ებ­რი­ვი რე­ზო­ნან­სი მოჰ­ყ­ვე­ბა (ყვე­ლა სა­ხი­სა), ვიდ­რე თა­ვის დრო­ზე "კა­ცია-ადა­მი­ან­მა" გა­მო­იწ­ვია სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში.

ჰო­და, აბა, რას ვერ­ჩით თა­მა­ზაშ­ვილს? - კაცს თა­ვი­სი გას­ჭირ­ვე­ბია და ეს "იმე­დის კვი­რაც" არ ას­ვე­ნებს, უტაქ­ტოდ ეჩ­რე­ბა მის ცხოვ­რე­ბა­ში და ჩვენც უგა­ნა­ჩე­ნოდ გვაჩ­რის ამ ერ­თი ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი და სხვა­ზე ოდ­ნავ უფ­რო იღ­ბ­ლი­ა­ნი ქარ­თ­ვე­ლის გან­ც­დებს, რომ­ლე­ბიც, ჩვე­ნი "შა­ვი წერ­ტი­ლი" ასე შა­ვი რომ არ იყოს, არც არა­ვის უნ­და აინ­ტე­რე­სებ­დეს. მაგ­რამ აინ­ტე­რე­სებთ - ფო­რი­ა­ქო­ბენ... საყ­დ­რი­სის მა­ღა­როს აფეთ­ქე­ბა­ზეც ვი­თომ ფო­რი­ა­ქო­ბენ, მაგ­რამ, აბა, ამ ფო­რი­აქს ლიკ­ვი­დუ­რო­ბით არა­ვინ მორ­წყავს და მის­გან არა­ფე­რი შე­დე­გი­ა­ნი არ გა­მოდ­ნე­ბა. ასე მგო­ნია და მინ­და, რომ ვცდე­ბო­დე.

არა, თა­მა­ზაშ­ვი­ლი სავ­სე­ბით ადეკ­ვა­ტუ­რია სა­კუ­თა­რი ღი­რე­ბუ­ლე­ბე­ბი­სა და გა­რე­მოს მი­მართ. არა­ა­დეკ­ვა­ტუ­რო­ბა ჩვენ გვჭირს, ვი­საც გვგო­ნია, რომ ზუს­ტად ვხე­დავთ ყვე­ლა­ფერს და ამა­ვე დროს საკ­რა­ლუ­რი­სა და პრო­ფა­ნუ­ლის დრო­მოჭ­მუ­ლი სის­ტე­მით ვსარ­გებ­ლობთ. ჩვენ ამ სის­ტე­მის მი­მარ­თაც ვერ შე­ვი­ნარ­ჩუ­ნეთ ერ­თ­გუ­ლე­ბა, რად­გან ის მოგ­ვი­წო­დებს, ყო­ველ­ნა­ი­რი გა­დაც­დე­ნის მი­ზე­ზი ჩვე­ნი­ვე თავ­ში ვე­ძი­ოთ, ჩვენ თავს მოვ­თხო­ვოთ პა­სუ­ხი ყვე­ლაფ­რის გა­მო, რაც წინ­ს­ვ­ლას გვიბ­რ­კო­ლებს. ამის მა­გი­ერ ბი­ძი­ნა ივა­ნიშ­ვილს ვიკ­ლებთ უძ­ლუ­რი ქი­ლი­კით, რო­ბი­კო­სა და ქე­თის სკან­და­ლებ­ზე ვიფხ­რი­წე­ბით სი­ცი­ლით ახ­ლა კი თა­მა­ზაშ­ვილს ვსწვდით არარ­სე­ბულ წვერ­ში და წი­წა­მურ­ში მის მით­რე­ვას ვლა­მობთ. რა­ში გვარ­გია? - გა­ნა ასეთ ვი­თა­რე­ბა­ში კა­ნონ­ზო­მი­ე­რი თუ არა, ასახ­ს­ნე­ლად ად­ვი­ლი მა­ინც არ არის, რომ ლა­ლი ბა­დუ­რაშ­ვი­ლის ყბა­ში ჩავ­ვარ­დით?

თეთ­რი და შა­ვი წერ­ტი­ლე­ბი მოვ­ნიშ­ნეთ... რუ­ხი ფე­რის გა­მა აღ­წერს ჩვენს სი­ნამ­დ­ვი­ლეს, ჩვენს სა­ზო­გა­დო­ებ­რივ ცხოვ­რე­ბას. ახ­ლა სა­კითხა­ვი სხვაა: პო­ლი­ტი­კუ­რი ოპო­ზი­ცია, მეტ-ნაკ­ლე­ბად გო­ნი­ე­რი და პრო­ფე­სი­უ­ლი მე­დია, უნი­ვერ­სი­ტე­ტე­ბი და არა­სამ­თავ­რო­ბო ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ე­ბი, ბო­ლოს და ბო­ლოს, საქ­მის მცოდ­ნე და პა­ტი­ო­სა­ნი ბიზ­ნეს­მე­ნე­ბი რო­მელ ფერს შე­მა­ტე­ბენ, რი­თი გა­ამ­რა­ვალ­ფე­როვ­ნე­ბენ ამ მო­ჟა­მულ სუ­რათს? - გზა მხო­ლოდ ერ­თია: პა­სუ­ხის­მ­გებ­ლო­ბის სრუ­ლი გაც­ნო­ბი­ე­რე­ბა და ღი­რე­ბულ სა­მიზ­ნე­ებ­თან გა­სა­გებ და შე­სა­ბა­მის ენა­ზე ურ­თი­ერ­თო­ბა.

სხვა­ნა­ი­რად არა­ფე­რი გა­მო­ვა, რად­გან ბო­ლოდ­რო­ინ­დელ­მა მოვ­ლე­ნებ­მა აჩ­ვე­ნა: უგუ­ნურ­ნი უკეთ ფლო­ბენ ხალ­ხის­თ­ვის გა­სა­გებ ენას, ვიდ­რე გო­ნი­ერ­ნი.

ნოდარ ლადარია
სხვა სიახლეები
19 სექტემბერი, 2016 არჩევნებზე, როგორც ზოოპარკში
16 სექტემბერი, 2016 ეს მართლა ჩვენ გვეხება!
16 აპრილი, 2016 აჩრდილი
11 თებერვალი, 2016 ”თვალები გაქვთ და ვერ ხედავთ, ყურები გაქვთ და არ გესმით!..”
01 თებერვალი, 2016 გიგი უგულავას ბლოგი
04 დეკემბერი, 2015 ელდარ რიაზანოვის უკანასკნელი დუბლი
25 სექტემბერი, 2015 “ღმერთმანი, რაღაც ჯოჯოხეთში მოვხვდი“
18 სექტემბერი, 2015 ”ქართული ოცნება” და გიგი უგულავა განაჩენის მოლოდინში
17 აგვისტო, 2015 როცა შეცდომებზე ვერ/არ სწავლობენ
12 აგვისტო, 2015 გიგი უგულავას ბლოგი